“Havuz ve Wellness Tesislerinde Standartlar, Denetim ve Oda Odaklı Mühendislik Vazgeçilmezdir”

Anasayfa Röportajlar “Havuz ve Wellness Tesislerinde Standartlar, Denetim ve Oda Odaklı Mühendislik Vazgeçilmezdir”

Yazar: Eda GEDİKOĞLU

13 Jan 2026

Havuz, SPA ve sauna gibi tesisler; estetik kaygıların ötesinde, insan sağlığı ve güvenliğini doğrudan etkileyen ciddi mühendislik hesapları, standartlar ve teknik sorumluluklar gerektiren yapılardır. TMMOB Makina Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Yönetim Kurulu Sekreteri Serkan Sevat ile yüzme havuzu ve wellness tesislerinde projelendirme ve işletme süreçlerinde MMO’nun üstlendiği teknik sorumlulukları, oda onaylı projelerin önemini, denetim mekanizmalarındaki mevcut sorunları, operatör eğitimlerinin sektöre etkisini ve enerji verimliliği ile sürdürülebilirlik ekseninde geleceğe yönelik mühendislik yaklaşımlarını konuştuk.

E-Dergi

Havuz, SPA ve sauna gibi tesisler sadece estetik değil, ciddi mühendislik hesapları ve teknik sorumluluk gerektiren yapılar olarak da öne çıkıyor. Makina Mühendisleri Odası, havuz, SPA ve sauna gibi suya ve mekaniğe dayalı sistemlerin projelendirilmesi ve işletilmesi süreçlerinde nasıl bir teknik sorumluluk üstleniyor?

Mekanik tesisatı alanında; ısıtma, soğutma, havalandırma, yangın, sıhhi tesisat projeleri yer almaktadır. Yüzme havuzu projelendirilmesi ise sıhhi tesisat projelendirme kapsamındadır. Mekanik tesisat projelerini çizebilmek için Oda üyesi olmak ve SMM Büro tescil belgesini MMO’dan almış olmak gerekiyor.

TMMOB-Makine Mühendisleri Odası,ilgili yönetmeliğine göre Yüzme havuzu projesi yapan makine mühendisinin, hazırladığı projeyi Makine Mühendisleri Odasından onaylatması gerekiyor. Ancak yasa ve yönetmeliklere göre projelerin MMO’dan onaylanması gerekirken, ilgili merkezi yönetim bu uygulamayı zorunlu olmaktan çıkartmış ve proje yapan müellifin insiyatifine bırakmıştır. Aynı şekilde yerel yönetimlerin birçoğu projelerde onay koşulu aramamaktadır. TMMOB Makine Mühendisleri Odası Yüzme havuzlarının projelendirilmesi için 2003 yılında “HAVUZ TESİSATI-Yüzme Havuzu yapımı için Esaslar” adlı kitabını yayınlamıştır. TMMOB-Makine Müh.Odası, yüzme havuzları ile ilgili, kamuoyunu bilgilendirme amaçlı panelller düzenleyip çok sayıda doküman yayınlamıştır.

Son yıllarda sektörde, mühendislik denetiminden geçmiş ve oda odaklı yaklaşımla hazırlanan projelerin önemi daha fazla gündeme gelmeye başladı. Havuz ve wellness projelerinde oda odaklı bir yaklaşımın olmasının önemi nedir? Oda denetimi bulunmayan projelerde sahada en sık karşılaşılan teknik hatalar nelerdir?

Ülkemiz, son yıllarda bilimsel üretim, inovasyon ve özerk üniversite anlayışı bağlamında belirgin bir gerileme yaşamaktadır. Yüzme havuzları başta olmak üzere teknik uzmanlık gerektiren birçok sektörde, yönlendirici olan bilimsel kriterler değil, piyasa koşulları haline gelmiştir. Standartların her aşamada etkin biçimde uygulanmadığı ve denetim mekanizmalarının yetersiz kaldığı bu ortamda, kalite ve güvenlik yerine daha düşük maliyet ve ucuzluk odaklı bir yaklaşım baskın hale gelmiştir.

“MMO Yüzme Havuzu Yetkilendirme Eğitimi’ne katılan proje müelliflerine, enerji verimliliği ve işletme güvenliği konularında eğitim verilmektedir”

MMO tarafından incelenmiş ve onaylanmış projelerin enerji verimliliği, işletme güvenliği ve uzun vadeli performans açısından sektöre sağladığı avantajlar nelerdir?

MMO Yüzme Havuzu Yetkilendirme Eğitimi’ne katılan proje müelliflerine, enerji verimliliği ve işletme güvenliği konularında eğitim verilmektedir. Sınav sonucunda belge alan proje müelliflerinin bu konuları dikkate aldığı varsayıldığından, uygulama aşamasında ayrıca bir denetim yapılmamaktadır. Denetim sürecinde yalnızca proje müellifinin Oda üyesi olup olmadığı ve proje yetkilendirme belgesine sahip bulunup bulunmadığı kontrol edilmektedir.

Oysa standartlara uygun projelendirme ve işletme, insan sağlığı ve ülke ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır. Buna karşın, merkezi ve yerel yönetimlerin odaların yetkilerini kısıtlaması nedeniyle MMO, üyelerini ve kamuoyunu bu konularda bilgilendirme çalışmalarını sürdürmeye devam edecektir.

“Kamuya açık yüzme havuzlarında standartlara uygunluk, halk sağlığı ve güvenliği açısından kritik öneme sahiptir”

Doğru projelendirilmiş bir havuz sisteminin uzun ömürlü ve güvenli şekilde işletilmesi, büyük ölçüde sahadaki teknik personelin bilgi ve yetkinliğine bağlıdır. Yetkinlik ve bilgi olarak yetersiz operatörlerin havuz tesislerindeki teknik arızalara ve hijyen problemlerine etkisi nedir?

Doğru projeyi, standartlara uygun olarak hazırlanmış proje olarak değerlendiriyoruz. Standartlara uygun projelendirme ile standartlara uygun işletme, birbirinden ayrılamaz bir bütündür.

Özellikle kamuya açık yüzme havuzlarında standartlara uygunluk, halk sağlığı ve güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu kapsamda, kamuya açık yüzme havuzlarında bakım ve işletmeye ilişkin standartlarda belirtilen yazılı dokümanların işletmeye özgü olarak hazırlanması; yeterli bilgi, deneyim ve belgelere sahip personel tarafından uygulanması ve düzenli iç denetimlerin yapılması gerekmektedir.

Yetkin olmayan personelin görev aldığı işletmelerde teknik kurallar ve uygulamalar yerine getirilmediğinden, havuz suyu hijyen ve güvenliği sağlanamayacaktır.

MMO’nun havuz ve tesis işletme operatörlerine yönelik yürüttüğü eğitim, sertifikasyon ya da mesleki yeterlilik çalışmaları hakkında bilgi verebilir misiniz? Sizce bir havuz operatörünün; mekanik tesisat, filtrasyon sistemleri ve kimyasal denge açısından hangi teknik donanımlara sahip olması gerekir? Operatör eğitiminin zorunlu hale gelmesi sektörde ne tür kalite ve güvenlik kazanımları sağlar?

MMO, havuz operatörü eğitimi konusunda yetkilendirilmediği için bu alanda eğitim vermemektedir. Oysa yüzme havuzlarının kurallara ve standartlara uygun şekilde işletilmesinde havuz operatörü kritik bir role sahiptir. Özellikle kamuya açık otel, site, okul ve spor komplekslerinde, bakım ve işletme faaliyetlerinin planlı biçimde ve havuz operatörünün de içinde yer aldığı teknik bir kadro tarafından yürütülmesi, yüzücü sağlığı ve güvenliği açısından son derece önemli ve vazgeçilmez bir uygulamadır.

Havuz operatörü eğitimi, yaklaşık on yıl önce sektörün tek derneği olan UHE tarafından verilmekteydi. UHE’nin düzenlediği bu eğitimler; makine, inşaat, kimya ve elektrik alanlarında fiilen havuz sektöründe çalışan uzmanlar tarafından yürütülüyor, üç gün sürüyor ve kapsamlı bir içeriğe sahipti. Eğitim sonunda yapılan sınavda 70 puan ve üzeri alan katılımcılar belgelendiriliyordu.

Ancak daha sonra bu yetki sektör derneklerinden alınarak halk eğitim merkezlerine devredildi. Halk eğitim merkezlerinde verilen eğitimler, sektörle doğrudan ilişkisi olmayan eğitmenler tarafından yalnızca 8 saatlik süreyle gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle söz konusu eğitimler, içerik ve süre açısından yetersiz kalmakta ve havuz sektörü için beklenen faydayı sağlayamamaktadır.

Havuz ve wellness tesislerinde güvenli, sağlıklı ve sürdürülebilir işletmenin temelini, doğru standartlar ve etkin denetim mekanizmaları oluşturuyor. Türkiye’de havuz ve wellness tesislerine yönelik mevcut yönetmelik ve standartları teknik yeterlilik açısından nasıl değerlendiriyorsunuz? EN, DIN, ISO gibi ulusal mevzuat ile uluslararası standartlar arasında gördüğünüz en kritik farklar nelerdir?

Avrupa Birliği müktesebatı kapsamında yürütülen AB uyum çalışmaları çerçevesinde, TSE-EN standartları ülkemiz tarafından kabul edilmiştir. Avrupa Birliği’nde ve diğer gelişmiş ülkelerde standartlar, teknolojik gelişmeler ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar doğrultusunda düzenli olarak güncellenmektedir. Ancak ülkemizde, devletin bu gelişmeleri yeterli ölçüde takip ederek ulusal standartlara zamanında adapte ettiğini maalesef söylemek mümkün değildir.

Standartların kabul edilmesi tek başına yeterli olmayıp, hayata geçirilebilmesi için etkin ve sürdürülebilir denetim mekanizmalarının devreye girmesi gerekmektedir. Ne yazık ki ülkemizde denetim mekanizmaları sağlıklı şekilde işletilememekte, bu alandaki inisiyatif büyük ölçüde piyasa koşullarının belirleyiciliğine bırakılmaktadır.

“TSE belirli aralıklarla standartların güncellenmesine ilişkin çalışmalarda MMO ve sektör dernekleriyle iş birliği yapmaktadır”

Projelerde kağıt üzerindeki mühendislik hesapları kadar, sahadaki uygulama ve devreye alma süreçleri de sistem performansını doğrudan etkiliyor. MMO, bu alanda standartların güncellenmesi veya iyileştirilmesi için kamu kurumlarıyla nasıl bir iş birliği yürütüyor?

Teknolojinin hızla geliştiği günümüzde, yüzme havuzlarına yönelik yeni ekipmanlar ve sistem çözümleri sürekli olarak geliştirilmektedir. Standartların oluşturulması ve güncellenmesi görevi TSE’ye ait olmakla birlikte, TSE belirli aralıklarla standartların güncellenmesine ilişkin çalışmalarda MMO ve sektör dernekleriyle iş birliği yapmaktadır.

MMO, TSE’den gelen talepleri alanında uzman üyeleriyle birlikte değerlendirerek gerekli teknik çalışmaları yürütmektedir.

Artan enerji maliyetleri ve çevresel sorumluluklar, havuz ve spa tesislerinde mühendislik çözümlerini daha da kritik hale getiriyor. Havuz ve spa tesislerinde enerji tüketimi ciddi bir işletme maliyeti oluşturuyor. MMO, bu alanda mühendislik çözümlerini nasıl konumlandırıyor? Isı geri kazanım sistemleri, otomasyon ve akıllı kontrol teknolojilerinin doğru projelendirilmesi için hangi mühendislik kriterleri öne çıkıyor?

MMO, meslek alanına giren tüm konularda yayınlar hazırlamakta; panel, konferans ve eğitimler düzenleyerek üyelerini ve kamuoyunu bilgilendirmektedir. Enerji maliyetlerindeki artış ve enerji üretiminden kaynaklanan çevresel sorunlar, Avrupa başta olmak üzere dünya genelinde ülkeleri olumsuz etkilemektedir. Küresel iklim değişikliği tüm dünyayı etkilerken, ülkemiz de bu süreçten doğal olarak payını almaktadır. Ancak ülkemizde iklim dengesini daha da bozacak şekilde; grup madencilik ruhsatlarının yaygınlaşması (siyanürle ayrıştırma yöntemiyle altın üretimi, bakır madenciliği vb.), ormanların, meraların, tarım alanlarının ve zeytinliklerin farklı amaçlarla tahrip edilmesi, krizin etkilerini daha da derinleştirmektedir.

Ülkemizde iklim değişikliğinin sonuçları giderek daha yoğun hissedilmekte, özellikle son dönemde su krizi somut biçimde yaşanmaktadır. Önümüzdeki süreçte su kriziyle birlikte gıda sorunlarının da daha belirgin hale gelmesi beklenmektedir.

MMO, tüm tesisat uygulamalarında ve yüzme havuzu tesislerinde; güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi ve ısı pompaları gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını önermektedir. Bu doğrultuda MMO, mevcut yüzme havuzlarında ve yeni ya da yenileme projelerinde enerji ve su tüketiminin azaltılması amacıyla aşağıdaki uygulamaların hayata geçirilmesini tavsiye etmektedir:

Standartlara uygun projelendirme yapılması,
Alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmesi,
Elektrik motorlarında invertörlü sistemlerin tercih edilmesi,
Sistemlerde otomasyon çözümlerine geçilmesi,
İç tesisat yönetmeliğine uygun elektrik tesisatı projelerinin hazırlanması,
Ters yıkama suyu ve havuz boşaltma suyunun ayrı bir depoda toplanarak filtre edilip dezenfekte edildikten sonra yeniden kullanılması,
Açık yüzme havuzlarında, havuz kullanılmadığı zamanlarda; havuzun büyüklüğüne bağlı olarak buharlaşma ve ısı kayıplarını azaltmak amacıyla uygun örtü sistemlerinin kullanılması.

2025 yılını geride bıraktık. 2025 yılı hem havuz sektörü hem de MMO için nasıl geçti? MMO olarak ilerleyen dönemde havuz sektörüne yönelik planladığınız yeni eğitim, teknik rehber veya düzenleyici çalışmalar nelerdir? Sektörde faaliyet gösteren firmalara ve proje sahiplerine, “oda odaklı mühendislik” konusunda neler söylemek istersiniz?

MMO olarak, meslek alanlarımızı ilgilendiren konularda teknik kongrelerimizi, sempozyum ve panellerimizi, mesleki eğitimlerimizi planlı ve sürekli biçimde sürdürmekteyiz. Üyelerimizin yaşam ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik yürüttüğümüz çalışmaları ve bu kapsamda oluşturduğumuz talepleri kamuoyuyla paylaşmaktayız. Meslektaşlarımızdan ve sektörden en önemli beklentimiz; etik kurallara uygun şekilde mekanik tesisat projelerini standartlara uygun olarak hazırlamaları ve bu projeleri Oda onayına sunmalarıdır.