BAĞLI KLOR PROBLEMİ

Anasayfa Teknik Makale BAĞLI KLOR PROBLEMİ

BAĞLI KLOR PROBLEMİ

Yazar: Eda GEDİKOĞLU

08 Apr 2026

Bağlı Klorun Kimyası

E-Dergi

Klor ile yapılan dezenfeksiyon sırasında, serbest klorun (hipokloröz asit) sudaki organik ve inorganik maddelerle reaksiyonu sonucu çok sayıda yan ürün oluşabilir. Bu maddeler dezenfeksiyon yan ürünleri olarak adlandırılır. Özellikle banyo yapan kişilerin havuza taşıdığı saç, deri parçacıkları, ter, tükürük, idrar ve kozmetik ürünler bu reaksiyonların temel kaynaklarıdır. Kloramin bileşikleri, havuz suyu dezenfeksiyonunun en önemli yan ürünleridir.

Bu kloraminler toplamda bağlı klor olarak ölçülür ve havuz suyu kirliliğinin, yetersiz su değişiminin veya eksik su arıtımının göstergesidir. İnsan teri ve idrarındaki yüksek amonyum ve organik amin içeriği nedeniyle kloramin oluşumu kaçınılmazdır.

Reaktif maddeler içeren temizlik ürünleri de serbest klorla reaksiyona girerek bağlı klor ölçümünü artırabilir. Bu maddeler tipik “havuz kokusu” oluşturmaz ve filtrelerde tutulamaz. Ayrıca temizlik maddelerindeki yüzey aktif maddeler (deterjanlar), aktif karbonun gözeneklerini tıkayarak bağlı klor giderme kapasitesini düşürür.

Bu nedenle DIN 19643’e göre taşma kanallarının temizliği sırasındaki yıkama suyunun kanalizasyona yönlendirilmesi zorunludur.

Su Arıtımının Rolü

Havuzda oluşan bağlı kloru adsorpsiyon yoluyla sudan uzaklaştırmak

Bağlı klor oluşumunu filtreleme ve kir uzaklaştırma yoluyla azaltmak

Kişi başına günde en az 30 L su yenilemesi ile bağlı kloru seyrelterek düşürmek

Temizlik maddeleri sisteme karıştığında karbon katmanının bağlı kloru giderme kapasitesi azalır. Bu durumda su arıtımı görevini tam olarak yerine getiremez. Esas olarak bağlı klor öncelikle havuz suyundaki yüksek kirliliği gösterir.

Önemli: Yüksek redoks potansiyeli olduğu (>750 mV özellikle 800 ve üstü Redoks potansiyeli) durumda, insan kirliliği dışında başka sebepler araştırılmalıdır. Yaygın olarak yüzey temizleyici malzemeler, özellikle deterjan ve temizlik malzemeleri, yeterince prizlenmemiş izolasyon malzemeleri, siyanürik asit-Organik klor bileşikleri, PÜ, Epox vb.

Bazı Yüzme Havuzlarında Görülen Durum, işletme problemleri

Zaman zaman havuzlarda bağlı klor değerleri yüksek çıkabilir. Çoğu zaman bu durum hemen “yetersiz arıtma” olarak yorumlanır; ancak her zaman böyle değildir.

Araştırmalar, banyo öncesi duş almanın kir yükünü %80’e kadar azaltabileceğini göstermektedir. Ayrıca tesis kapasitesinin sürekli sınırda çalışması, geceleri yeterli dinlenme süresi olmaması gibi durumlar bağlı klorun düşmesini engeller.

Örneğin,

Öğleden sonra bağlı klor: 0,30 mg/L

Ertesi sabah: 0,65 mg/L

Bu artışın sebebi banyo yapanlar olamaz; gece yapılan temizlik sırasında temizlik maddelerinin sisteme karıştığı açıktır.

Neden Analizi

Aktif karbon kullanılan sistemlerde aşağıdaki sorularla neden araştırılır:

1) Bağlı klor filtre karbonunda azalıyor mu?

Evet: Yüksek bağlı klorun nedeni büyük ihtimalle

Aşırı kullanıcı yükü

Kötü kişisel hijyen

Yetersiz havuz hidrolik tasarımı

Düşük sirkülasyon

Hayır: 2. soruya geçilir.

2) Serbest klor filtre kömüründe azalıyor mu?

Evet: Büyük olasılıkla deterjan girişi vardır. Hayır: Karbon muhtemelen tükenmiştir.

3) Tipik havuz kokusu belirgin mi?

Evet:

Bağlı klorun kaynağı doğal amonyum bileşikleri (idrar, ter, deri)

Buna ek olarak deterjan girişi de mümkündür.

Hayır:

Kaynak büyük ihtimalle sentetik amonyum bileşikleri (temizlik maddeleri, kozmetikler)

4) Yerel koşullar incelenir:

Kullanıcı yükü

İşletme kayıtları

Taşma kanalı temizliği prosedürü

Temizlik personeli

Tesisin kapasite tasarımı

Önerilen Önlemler

Gerekirse karbon katmanının yenilenmesi

Temizlik maddelerinin sisteme karışmasının kesin olarak engellenmesi

Banyo öncesi duşun zorunlu tutulması

Yüzme kıyafetler ve temizliği. Kıyafetle gelen deterjan artıkları!

Gece yarı kapasite yerine tam kapasite çalıştırma

Gerekirse filtre geri yıkama sıklığının artırılması

Diğer Yöntemler

UV Işınlama

UV ile bağlı klor azaltılabilir; ancak temizlik maddesi girişi varsa etkisi olmaz. Aktif karbonun başaramadığı bir durumda UV’nin başarılı olması beklenmez. Karbon katmanı içermeyen tek katmanlı filtreler için fayda oluşturabilir.

Kırılma Noktası Klorlaması (Şok Klorlama)

Bağlı kloru azaltmak için uygun değildir. Serbest klorun hafif artırılması bağlı kloru azaltmaz, aksine artırır.

Sonuç

Yüksek bağlı klor değerleri her zaman su hazırlık tekniğinin hatası değildir. Çoğu durumda:

Aşırı kullanıcı yükü

Kötü kişisel hijyen

Temizlik maddelerinin sisteme karışması

en önemli nedenlerdir.

Ek: Bağlı Klor Problemlerinde İzlenecek Adımlar Şeması

Bağlı klor filtre kömüründe azalıyor mu? Evet → Yüksek kullanıcı yükü / hijyen eksikliği / hidrolik sorun

Hayır → 2. adıma geç

Serbest klor filtre kömüründe azalıyor mu? Evet → Deterjan girişi çok olası

Hayır → Kömür bitmiş olabilir

Tipik havuz kokusu var mı? Evet → Doğal amonyum kaynaklı + muhtemel deterjan girişi

Hayır → Sentetik amonyum (temizlik maddeleri, kozmetikler)

Yerel koşulların kontrolü Kullanıcı yükü

Oluk temizliği

Temizlik personeli

Tesis kapasitesi

İyi bir havuz suyunda olması gereken temel parametreler

Serbest klor 0,3 – 0,6 mg/l

pH 7,0 – 7,2

Redoks >750 mV

Önemli not: Bu makale TSE 13661. 11899, DIN 19643, UHE-1,4 kapsamında hazırlanmıştır. Havuz tekniği ve kimyasallar bu şartlara uygunluğu temeldir. Özellikle, Siyanürik asit içeren organik klor bileşikleri ve standartlarda müsaade edilmeyen kimyasal içerik ile bağlı kloru talep edilen aralıkta tutulması imkansızdır.